Page header hundai

विचार/ब्लग

  • देउवाको राजीनामाको औचित्य

    प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको राजीनामा नआउँदै एमाले अध्यक्ष केपी ओली प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको विषयले राष्ट्रपति कस्तो व्यक्तिलाई बनाउनुपर्छ भन्ने कुराको बहसका लागि सहज बनाएको छ । एमाले नेतृ विद्या भण्डारी राष्ट्रपति नभएको अवस्था हुन्थ्यो भने राष्ट्रपतिले पक्कै पनि प्रधानमन्त्रीको आगमनको प्रतीक्षा गर्ने थिए । तर त्यो धैर्यता पनि राष्ट्रपतिबाट देखाइएन । प्रश्न एक घन्टा वा एक दिनको होइन, राष्ट्रपतिले देखाउने मर्यादाको हो । शेरबहादुर देउवाका हजार अवगुण होलान्, तर केपी ओलीलाई प्रधानमन्त्री हुन नदिएर आफैं सत्ता चलाउँछु भन्ने कतै एक अंश पनि पक्कै थिएन । न त केपीले त्यो धैर्यता राखे, न राष्ट्रपति भण्डारीले । प्रश्न प्रधानमन्त्रीको राजीनामाको पनि थिएन, किनभने…

  • समानुपातिकको कोटामा संविधानको धज्जी

    समानुपातिक आरक्षणको कोटामा अधिकांशतः पैसावाल, गुण्डावाल र नेताका श्रीमतीले सांसद बन्ने अवसर पाउने गरेको आरोप दलहरूले खेप्दै आएका छन् । यसपटक पनि दलहरू यो आरोपबाट जोगिन सकेनन् । खास गरी मधेसी र जनजाति कोटामा समानुपातिक आरक्षणको धज्जी उडाइएको छ । यसरी धज्जी उडाउनेमा एमाले, माओवादी र कांग्रेस मुख्य छन् ।   आफूले पाएको सिटमा मधेसी दलहरूले पनि संविधानको धज्जी उडाएका छन् । संविधानले प्रतिनिधिसभाका २७५ मध्ये १६५ जना प्रत्यक्ष निर्वाचन र ११० जना समानुपातिक समावेशी प्रतिनिधित्वको व्यवस्था गरेको छ । दलहरूले…

  • व्यापार घाटा रोक्न पर्यटन

    नेपालको व्यापार घाटा बर्सेनि बढ्दो छ । नेपालमा तुरुन्त आर्थिक क्रान्ति हुने वा कुनै चमत्कार हुनेवाला छैन । वैदेशिक सहयोग र ऋणबिना विकास बजेट त छोडिदिउँ, साधारण खर्च पनि धान्न नसकिने हाम्रो अर्थतन्त्रको संरचना छ । यतिन्जेल केन्द्रीय तह मात्रै रहेकोमा अब प्रदेश तह र स्थानीय तह पनि थपिएको छ । आउने दिनमा तलबभत्ता, सुविधालगायतका साधारण खर्चमा ठूलो वृद्धि हुने प्रस्ट छ । वैदेशिक सहयोग र ऋण पाउन पनि ठूलै कसरत र प्रतिबद्धताविना वामपन्थी सरकारलाई सम्भव देखिँदैन ।  वैदेशिक रोजगारीबाट…

  • ओलीका लागि अवसर र चुनौती

    एमालेका अध्यक्ष खड्गप्रसाद ओली निकै बलियो बहुमतका साथ प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका छन् । संसद्को करिब करिब दुई तिहाइ बहुमत उनीसँग छ । एउटै घोषणापत्रका साथ चुनावमा गएका र एकीकरणको प्रक्रियामा रहेको माओवादीको साथले ओली यतिबेला नेपालको इतिहासकै सर्वाधिक बलियो प्रधानमन्त्री देखिएका छन् ।  संसद्मा यति बलियो एकल बहुमत भएको सरकार २०१५ सालमा बीपी कोइरालाको थियो । तर त्यतिबेलाको संविधानमा सरकार र संसद् अहिले जति अधिकार सम्पन्न थिएन । संविधानसभाद्वारा निर्मित वर्तमान संविधानले निकै बलियो संसद् र निकै सामथ्र्यवान सरकारको परिकल्पना…

  • संघीयताप्रति संशय, सफल र असफलका कारण

    जबसम्म कुनै निर्णयको कार्यान्वयन व्यावहारिक रूपमा सुरु हुँदैन, तबसम्म त्यो निर्णयको खिलापमा अफवाह फैलाउनेहरूले ठाउँ पाइरहन्छन् ।  यतिबेला संघीयताको सन्दर्भमा त्यस्तै खालको अफावह जारी छ ।  संघीयतामा गइसकेपछि राज्यको साधारण खर्च अकल्पनीय रूपमा बढ्छ, मुलुकको अर्थतन्त्रले संघीयता धान्न सक्दैन भन्ने हल्ला अन्तरिम संविधानको निर्माणसँगै सुरु भएको हो । यही हल्ला र अफवाहबीच संघीयता व्यावहारिक रूपमा कार्यान्वयनमा आइसकेको छ । सातैवटा प्रदेशमा संसद्को बैठक सम्पन्न भइसकेको छ । सातैवटा प्रदेशमा मुख्यमन्त्री निर्वाचित हुने क्रममा छन् । हरेक प्रदेशमा सातदेखि १० वटासम्म…

  • तथ्यहरूले काटे देउवा विरुद्धको अभियान

    अधिकांश नेपाली भावनामा बग्छन् र फुर्सदमा पश्चाताप गर्छन् भनिन्छ । नेपालको राजनीतिक घटनाक्रमको दृष्टान्तलाई हेर्ने भने त्यस्तो देखिन्छ पनि । नेपालको राजनीतिमा करिब सात दशकदेखि क्रियाशील कम्युनिस्ट पार्टीहरूको अधिकांश समय भ्रमपूर्ण खेतीमै बितेको छ । चाहे २०३६ सालको जनमतसंग्रह बहिष्कारको घटना होस्, चाहे जनयुद्ध नामको हत्या हिंसा भ्रमकै खेती हुन् । यो सानो आलेखमा कम्युनिस्ट पार्टीहरूले फैलाएको भ्रमको चिरफार गर्न सम्भव छैन । यहाँ प्रतिनिधि घटनाका रूपमा निर्वाचन सेरोफेरोमा एमालेले फैलाएको भ्रम र गलत प्रमाणित भएको घटनाको फेहरिस्त राख्ने प्रयास…

  • छिमेकीको सदाशयपूर्ण भ्रमण

    भारतीय विदेशमन्त्री सुष्मा स्वराज नेपाल आएर फर्किइन् । उनी फर्किए पनि उनको आगमनबारेका प्रश्नले नेपाली राजनीतिलाई तताइरहेकै छ । उनको आगमन मन्त्री स्वराजका रूपमा भएन, भारतीय जनता पार्टीकी नेतृका रूपमा मात्र भयो । यद्यपि सरकारले देखाउनुपर्ने शिष्टाचारमा कुनै कमी हुन दिएन । अर्थराज्यमन्त्री उदयशमशेर राणा उनको स्वागतमा विमानस्थल पुगे । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले उनलाई दिवा भोज नै दिए । राष्ट्रपतिले पनि विना संकोच भेट दिइन् । छिमेकी देशकी सत्तारुढ दलकी नेतृ मात्र नभएर मन्त्रीसमेत रहेकी स्वराजलाई मित्रवत् व्यवहार सबैले देखाए…

  • भत्ता वितरण, वितरण प्रणालीमा देखिएको खोट

    कुनै जमनामा युरोपकै सबैभन्दा सुखी र समृद्धशाली मुलुकमा गनिन्थ्यो ग्रीस । युरोपका अन्य मुलुकमा वृद्ध–वृद्धाहरूको संख्या बढी थियो, तर ग्रीसमा भने कमाई गर्नसक्ने युवा जनसंख्याको अत्यधिक बाहुल्यता थियो । जसका कारण युरोपका अन्य मुलुकका तुलनामा ग्रीसको अर्थतन्त्र निकै सबल थियो । मुलुकको आम्दानीलाई पुँजीको रूपमा परिचालन गरी रोजगारी प्रवद्र्धन गरिरहेको पार्टीले चुनाव हारेपछि सत्तारुढ हुन पुगेको अर्को पार्टीले सामाजिक सुरक्षा भत्ताको व्यवस्था ग¥यो । उक्त पार्टी जनताबीच लोकप्रिय हुँदै गयो । केही चुनाव उसले जित्यो । त्यसपछि त्यहाँका राजनीतिक दलबीच…

  • वितरणमुखी बजेट, आर्थिक बोझ र महँगाई

    जुनसुकै राजनीतिक दल र गठित सरकारले लोकतन्त्रको गुड्डी हाँके पनि सर्वसाधारणलाई राहत दिन पटक्कै सकेको छैन । बरु त्यही गुड्डीको आवरणमा प्रत्यक्ष वा परोक्ष हरेक वस्तुको मूल्यवृद्धिको पिरामिड नै खडा गर्दै आएको छ । कृषि प्रधान देशमा तरकारीको भाउ चालीस प्रतिशतभन्दा बढी भयो । दूधको मूल्यमा पटक पटक वृद्धि गरेको छ । बीउ मलको भाउदेखि बिजुली, लत्ताकपडाको मूल्य उत्तिकै अकासिएको छ । पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि पटक पटक गरेर जनताको जीवनमा थला पारिएको छ । अधिकांश जनताले प्रयोग गर्ने साधन मोटरसाइकल…

  • नेपालका प्राचीन राजवंशहरू

    नेपालको पहिलो राजवंश गोपाल वंश हो । यो वंश भारतबाट प्राचीन समयमा नेपाल पसेको थियो । यहाँका स्थानीय बासिन्दा नाग जातिसँग प्रारम्भमा निकै लडाइँ भिडाईं भएका विवरण विभिन्न साहित्यिक स्रोतमा उल्लेखित छन् । प्रारम्भमा पानीको दहले भरिएको उपत्यका पछि पानी निकासा भई बस्तीयोग्य भएकाले विस्तारै यहाँ पशुपालन व्यवसाय गर्ने वर्ग पसेको स्रोतले देखाउँछ । यिनै वर्गको पहिलो गोपाल वंशीहरूले नै यहाँ शासन व्यवस्थाको सद्ररूवात गरेको साथै यसै वंशका आठजना राजाहरूले राज्य गरेको विवरण अघिल्ला अंकहरूमा आइसकेको छ । गोपाल वंशपछि…

  • देउवाका चुनौती कम र अवसर धेरै

    नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा संसद्को करिब दुई तिहाइ मत प्राप्त गरी  चौथो पटक मुलुकको प्रधानमन्त्री बनेका छन् । चार–चारपटक…

  • प्रस्तावित राजदूतको संसदीय सुनुवाइ

    काठमाडौं । व्यवस्थापिका संसदीय सुनुवाइ विशेष समितिले भारत र चीनका लागि प्रस्तावित राजदूतहरु क्रमशः द्वीपकुमार उपाध्याय र पूर्व मुख्यसचिव लीलामणि…